Implantaten: wat zijn het en hoe verzorg je ze goed?

Implantaten zijn kunstwortels die als vervanging van natuurlijke tandwortels in de kaak worden geplaatst. Ze dienen als nieuw fundament voor een kroon, brug of kunstgebit. Ze zien er uit als een schroef en zijn meestal gemaakt van titanium, een lichaamsvriendelijk materiaal wat hecht aan bot.

Een tandimplantaat is een veelgebruikte en duurzame oplossing om een ontbrekende tand of kies te vervangen. Toch is het belangrijk om te weten dat een implantaat geen natuurlijke tand is en dat goede verzorging essentieel blijft, zowel direct na de ingreep als op de lange termijn.

In dit adviesartikel lees je wat implantaten precies zijn, hoe ze verschillen van natuurlijke tanden, waarom onderhoud zo belangrijk is, welke risico’s er bestaan (zoals peri-implantitis) en wat je zelf kunt doen om implantaten zo lang mogelijk gezond te houden.

Wat is een implantaat?

Een implantaat is een kunstwortel (meestal van titanium) die in het kaakbot wordt geplaatst. Op het implantaat komt vervolgens een kroon, brug of klikprothese. Het implantaat vervangt daarmee de wortel van een ontbrekende tand of kies.

• Een implantaat zit vast in het kaakbot
• Het voelt stevig aan en ziet eruit als een natuurlijke tand
• Bij goede verzorging kan het jarenlang meegaan

Een implantaat is niet onderhoudsvrij. Juist het onderhoud bepaalt voor een groot deel hoe gezond het weefsel rondom het implantaat blijft.

Implantaten zijn geen natuurlijke tanden

Implantaten zijn sterk, maar biologisch anders opgebouwd dan natuurlijke tanden. Daardoor is het weefsel rondom een implantaat vaak kwetsbaarder voor ontstekingen.

Belangrijke verschillen:

• Rond een natuurlijke tand zit een beschermend ligament; rond een implantaat niet
• De aansluiting van tandvlees rond een implantaat is gevoeliger
• Ontstekingen rond implantaten kunnen sneller verergeren

Daarom is dagelijkse, gerichte reiniging bij implantaten minstens zo belangrijk, en vaak zelfs belangrijker, dan bij natuurlijke tanden.

Wat is peri-implantitis?

Peri-implantitis is een ontsteking van het tandvlees en het kaakbot rondom een implantaat. Het lijkt op parodontitis, maar ontstaat rond implantaten in plaats van natuurlijke tanden.

Kenmerken van peri-implantis:

• Ontstoken of bloedend tandvlees
• Roodheid, zwelling of gevoeligheid
• Soms pus of een vieze smaak
• Aanhoudende slechte adem
• Botafbraak rond het implantaat (in een later stadium)

De belangrijkste oorzaak is meestal tandplakophoping rond het implantaat en de constructie. Hoe beter je dagelijks reinigt (en hoe regelmatiger je controles zijn), hoe kleiner de kans op problemen.

Hoe ontstaat peri-implantitis?

Ontsteking rond implantaten ontstaat vaak geleidelijk. Een veelvoorkomend verloop is:

1. Tandplak blijft achter rond het implantaat
2. Het tandvlees raakt ontstoken
3. De ontsteking breidt zich uit naar dieper gelegen weefsel
4. Het kaakbot rond het implantaat breekt af

Omdat implantaten minder “waarschuwingssignalen” geven dan natuurlijke tanden, kan peri-implantitis soms ongemerkt ontstaan.

Nazorg direct na het plaatsen van een implantaat

Na het plaatsen van een implantaat volgt een genezingsperiode. In deze fase is het belangrijk om:

• De instructies van je tandarts/implantoloog strikt op te volgen
• Het wondgebied schoon te houden zonder te hard te poetsen
• Tijdelijke antibacteriële ondersteuning te gebruiken als dit is geadviseerd

Let op: antibacteriële mondspoelingen of speciale postoperatieve producten zijn doorgaans bedoeld voor tijdelijke ondersteuning. Gebruik ze altijd volgens het behandelplan en de gebruiksaanwijzing.

Dagelijks onderhoud van implantaten

Na de genezing begint het belangrijkste deel: levenslang onderhoud. De meeste problemen ontstaan op plekken waar een gewone tandenborstel niet goed komt, zoals langs de rand of onder brugwerk.

Poetsen

• Poets minimaal 2× per dag
• Besteed extra aandacht aan de overgang tussen implantaat/constructie en tandvlees
• Poets grondig maar zacht (hard schrobben kan het tandvlees irriteren)

Reinigen tussen implantaat en constructie

Reinig dagelijks tussen de tanden en rond het implantaat. Bij bruggen en implantaatconstructies zijn hulpmiddelen zoals implantaat-floss of superfloss vaak ideaal om onder en tussen het werk te komen.

Implantaat-specifieke borstels voor precisiewerk

Voor moeilijk bereikbare randen kan een implantaatborstel (zoals een sulcus-/monotuftborstel) helpen om gericht te reinigen. Welke borstel het beste is, hangt af van jouw situatie (brug, kroon, ruimte, toegankelijkheid).

Professionele reiniging van implantaten

Een regelmatige professionele reiniging van je implantaten is essentieel om problemen te voorkomen. Tijdens deze reiniging zal de tandarts of mondhygiënist het bovenste deel van het implantaat wat door het tandvlees steekt grondig schoonmaken met speciale instrumenten, zoals ultrasone reinigers of handinstrumenten. Daarnaast wordt vaak een zoutstraler gebruikt om bacteriën en de zogenaamde biofilm (een dun laagje bacteriën) van het implantaatoppervlak te verwijderen.

Ook met implantaten blijft een goede dagelijkse mondverzorging en regelmatig bezoek aan je tandarts of mondhygiënist net zo belangrijk als voor je eigen tanden en kiezen. Misschien is regelmatige controle en professionele reiniging van de implantaten nog wel belangrijker dan bij natuurlijke tandwortels, omdat ontsteking vaak in eerste instantie niet gemerkt wordt. En juist als het tandvlees rondom een implantaat ontstoken raakt is het belangrijk daar zo vroeg mogelijk bij te zijn en het te verhelpen.

Producten bij implantaten

In onze categorie Implantaten vind je onder andere antibacteriële tandpasta’s en mondspoelingen voor nazorg, implantaat-floss/superfloss en implantaat-specifieke borstels voor dagelijks onderhoud. Hieronder een selectie van dergelijke producten:

Als je twijfelt over de juiste hulpmiddelen of methodes, laat je dan adviseren door je tandarts of mondhygiënist. Zij kunnen je helpen de beste zorg voor je implantaten te waarborgen.

Veelgestelde vragen